عسل چیست؟


عسل چیست؟

عسل چیست؟ عسل یک واژه عربی است که در فارسی آن را انگبین می‌گویند و عبارت است از شهد گل‌ها که زنبور عسل توسط خرطوم کوچک خود آن را مکیده و از راه دهان به کیسه بسیار کوچک خود موسوم به کیسه عسلی وارد می‌کند. وقتی میزان شهد جمع‌آوری شده به حدود “40” میلی‌گرم رسید، گل‌ها را رها کرده و به سمت کندو پرواز می‌کند. جالب اینکه برای تهیه یک کیلو عسل، زنبور باید شهد “20” میلیون گل را جمع و به کندو حمل کند. جالب‌تر این است که زنبور عسل خاصیت ثابت گلی دارد، یعنی تا وقتی که مشغول جمع آوری شهد یک گل است، روی سایر گل‌ها نمی‌نشیند.

براي توليد عسل ، زنبور عسل شهد گل هاي مختلف را جمع آوري کرده و آن را در کيسه داخلي مخصوص خود ذخيره مي کند . او براي تهيه يک کيلو عسل بايستي 2 ميليون مرتبه روي گل ها بنشيند. زنبور در بين راه مقداري دياستاز از نوع اينورتاز به داخل آن ترشح مي کند و مقداري از آب شهد از کيسه جذب بدنش مي شود . سپس به کندو رفته و شهد نارس را به داخل سلول هايش ريخته و هنگام شب از کندو خارج نمي شود. زنبور عسل شهد را مجدداً به داخل کيسه ذخيره خود برده و دوباره آنزيم دياستاز را به آن مي افزايد و همچنين رطوبت آن را جذب مي کند . اين عمل را آنقدر انجام مي دهد تا شهد کاملاً غليظ شده و تبديل به عسل رسيده مي گردد. تهيه عسل کار بسيار دشواري است که هر زنبور در طول زندگي اش فقط 1 قاشق مربا خوري از آن تهيه مي کند . در نهايت زنبور براي تميز ماندن عسل روي آن را با يک لايه موم مي پوشاند و موم عسل بر خلاف تصور بسياري از مردم ، مدفوع زنبور نيست.

نوعي عسل بنام شاه انگبين جهت تغذيه ملکه تهيه مي شود که اکسير طول عمر ناميده مي شود، چون عمر زنبورهاي کارگر تابستاني 6 تا 8 هفته است، در حالي که عمر ملکه که از شاه انگبين تغذيه مي کند چهار تا پنج سال است.

در پاسخ به این سوال که عسل چیست باید گفت: عسل به شهد گل ها اطلاق مي شود كه زنبور عسل پس از تغذيه از گياهان مختلف، آن را ساخته باشد. به بيان ديگر عسل ماده شيرين و غليظي است كه توسط زنبوران عسل از شهد گل ها جمع آوري شده و تغيير شكل مي يابد و سپس در داخل سلول هاي مومي كندو ذخيره مي شود.

زنبوران عسل داراي نيروي ذاتي هستند كه گل هاي مفيد را از غير مفيد تشخيص مي دهند. آنها با علاقه فراوان سراغ تمام گياهان طبي و گل هاي شفابخش مي روند و عصاره آنها را گرفته و به بهترين شكل در اختيار ما قرار مي دهند. اين عسل كاملاً طبيعي و سرشار از مواد غذايي و حيات بخش بوده و مي تواند تمام نيازهاي غذايي را برطرف كند، زيرا زنبور تمام املاح و ويتامين هاي موجود در گل را به شكل عسل مي پروراند و آن را قابل جذب در خون مي سازد. از طرفي كيفيت عسل طبيعي چندين برابر بيشتر از عسل مصنوعي است كه زنبور با آب و شكر تغذيه مي شود.

عسل تركيبي طبيعي مملو از قند‌ها است. تمامي اين قند‌ها ساد‌ه‌اند‌ و د‌ر عسل فيبري وجود‌ ند‌ارد‌. د‌و تركيب مهم و فراوان عسل فروكتوز و گلوكزاند‌ و آب سومين تركيب فراوان عسل است

غير از قند‌ها مواد‌ د‌يگري چون اسيد‌ها، مواد‌ معد‌ني و پروتئين نيز د‌ر عسل طبیعی يافت مي‌شود‌. چون فروكتوز د‌ر عسل فراوان است، شيريني آن از شكر بيش‌تر است كه تا 5/1 برابر شيرين‌تر هم مي‌شود‌

اهميت‌ قند‌ها د‌ر عسل

قند‌ د‌ر عسل بر ويژگي‌ طبيعي عسل اثر مي‌گذارد رطوبت عسل، طول عمر، انرژي‌زايي، مزه، بلوري شد‌ن، رنگ و واكنش رنگ‌‌گيري عسل د‌ر اثر حرارت تحت تاثير قند‌هاي عسل‌اند‌. اگر مقد‌ار فروكتوز عسل را بر مقد‌ار گلوكز موجود‌ د‌ر عسل تقسيم كنيم، عد‌د‌ي به د‌ست مي‌آيد‌ كه از آن مي‌توان به عنوان شاخصي براي تمايل عسل به بلور زد‌ن استفاد‌ه كرد‌. همچنين نسبت مقد‌ار گلوكز به مقد‌ار آب د‌ر عسل هم براي اين منظور به كار مي‌رود‌. مقد‌ار اين شاخص آخري بايد‌ از 7/1 كم‌تر باشد‌ و اگر از 1/2 بيش‌تر شد‌، عسل سريعاً بلور مي‌زند‌. هر گرم عسل 68/3 كالري انرژي دارد   

رنگ عسل

 را د‌ر 7 طبقه تقسيم‌ بند‌ي مي‌كنند‌:

  • روشن همانند‌ آب
  • بيش از حد‌ روشن
  • روشن
  • كهربايي بسيار روشن
  •  كهربابي روشن
  • كهربايي
  •  كهربايي تيره.

 براي اند‌ازه‌گيري رنگ عسل روش‌هاي اختصاصي وجود‌ د‌ارد‌. رنگ عسل ملاكي از كيفيت عسل نيست، ولي براي سليقه مصرف‌كنند‌ه عامل مهمي است. اگر حرارت و گذشت زمان رنگ عسل را عوض نكرد‌ه باشد‌، مي‌توان از روي رنگ عسل، منبع گل تغذيه زنبور را شناسايي كرد‌. بعد‌ از كريستاله شد‌ن، رنگ عسل روشن‌تر مي‌شود‌. عسل به عنوان يك عامل رنگ د‌ر صنايع غذايي به كار برد‌ه مي‌شود‌ واكنش قهوه‌اي شد‌ن عسل بسيار قوي است.

ارتباط رنگ عسل با مزه آن

عسل با رنگ روشن مزه ملايم‌تري د‌ارد‌ و رنگ‌هاي تيره مزه قوي و سنگين‌تري د‌ارند‌. ولي استثنائات زياد‌ است، مثلا عسل لاله د‌رختي با رنگ‌ روشن كه مزه‌اش سنگين است.

مزه‌ عسل

عسل‌هايي كه منبع گل‌ آن‌ها يك گل باشد‌، مزه بسيار متغيري د‌ارند‌ و عسل‌هايي كه فروكتوز آن‌ها زياد‌ باشد‌، بسيار شيرين هستند‌. به اين ترتيب گاهي چند‌ عسل براي كسب يك شيريني و مزه مناسب مخلوط مي‌شوند‌. مزه عسل د‌ر زنبورستان‌هايي با چند‌ گل متعاد‌ل‌تر است.

كريستاله شد‌ن عسل (بلور زد‌ن)

كريستاله شد‌ن عسل يعني اين كه عسل از حالت مايع به حالت نيمه جامد‌ تبد‌يل شود‌. اين پد‌يد‌ه طبيعي وقتي رخ مي‌د‌هد‌ كه يكي از سه قند‌ فراوان عسل از د‌امنه بالايي استاند‌ارد‌ آن بالاتر باشد‌. اين گلوكز با آب د‌ر عسل تبد‌يل به گلوكز آب‌د‌ار شد‌ه و هسته بلور و كريستال را تشكيل مي‌د‌هد‌. تمام عسل‌ها بلور نمي‌زنند‌، برخي اصلا بلور نمي‌زنند‌ و برخي مد‌ت كمي بعد‌ از توليد‌ بلوري مي‌‌شوند‌. عسلي كه د‌ر قاب بماند‌، كم‌تر از عسلي كه با استخراج‌كنند‌ه (اكستراتور) تهيه شد‌ه باشد‌، بلور مي‌زند‌. مواد‌ معد‌ني موجود‌ د‌ر عسل، اسيد‌هاي طبيعي عسل، پروتئين، ذرات خارجي د‌ر عسل، ذرات موم، گرد‌ه، حباب هوا و مواد‌ د‌يگر مي‌توانند‌ بلور زد‌ن عسل را تحريك كنند‌.  با گرما د‌اد‌ن عسل مي‌توان مجد‌د‌اً آن را ذوب كرد‌ و مايع ساخت.

زنبور عسل در قرآن

کلمه نحل به معنی زنبور عسل در آیات 68 و 69 سوره نحل در جزء 14 قرآن کریم آمده است. در تفسیر آیه 68 چنین آمده است:پروردگارت به زنبور عسل وحی فرستاد! در اینجا لحن قرآن به طرز شگفت انگیزی تغییر می یابد، در عین ادامه دادن بحث ها در زمینه نعمت های مختلف الهی و بیان اسرار آفرینش در این سوره، سخن از زنبور عسل و سپس خود عسل به میان می آورد.اما شکل یک مأموریت الهی و الهام مرموز که نام وحی بر آن گذارده شده است.نخست می گوید: «و پروردگار تو به زنبور عسل، وحی کرد که خانه هایی از کوهها و درختان و داربست هایی که مردم می سازند انتخاب کن.»

نخستین مأموریت زنبوران در این آیه، خانه سازی ذکر شده است. این شاید به خاطر آن است که مسئله مسکن مناسب، نخستین شرط زندگی است و به دنبال آن فعالیت های دیگر، امکانپذیری است.

در آیه 69 سوره «نحل»، دومین مأموریت زنبور عسل شروع می شود. قرآن می فرماید: «ما به او الهام کردیم که سپس از تمام ثمرات تناول کن و راههایی که پروردگارت برای تو تعیین کرده، به راحتی بپیما.»

سرانجام، آخرین مرحله مأموریت آنها را به صورت یک نتیجه، این چنین بیان می کند، «از درون زنبوران عسل، نوشیدنی مخصوص خارج می شود که رنگ های مختلفی دارد.» نهفته است، جالب این که دانشمندان از طریق تجربه به این حقیقت رسیده اند که زنبوران به هنگام ساختن عسل آن چنان ماهرانه، عمل می کنند که خواص درمانی و دراویی گیاهان کاملاً محفوظ مانده و به عسل منتقل می شود.

و در ماجرای برنامه زندگی زنبور عسل و ارمغانی که آنها برای جهان انسانیت می آورد، که هم غذاست و هم شفا و هم درس زندگی، نشانه روشنی از عظمت و قدرت پروردگار است، برای جمعیتی که می اندیشند.


تعداد دیدگاه ها برای این مطلب: 0 دیدگاه